Realizacja polityki przestrzennej w Polsce i na Pomorzu Zachodnim w latach 1970–2013

Realizacja polityki przestrzennej w Polsce i na Pomorzu Zachodnim w latach 1970–2013

 Lata siedemdziesiąte przyniosły zarówno wydatne ożywienie polityki i planowania przestrzennego, jak też jego znaczenie oraz silniejsze powiązanie z ogólnym planowaniem rozwoju społeczno – gospodarczego kraju. Ciągłość w planowaniu przestrzennym, a zarazem możność wdrażania ustaleń planów przestrzennych były elementem polityki i planowania rozwoju gospodarki narodowej. 

 
Przyjęta wówczas zasada „jedności planu” przestrzennego wymagała nie tylko koordynacji ustaleń planu krajowego oraz planów regionalnych i miejscowych, ale praktycznego rozwiązania złożonych zagadnień przestrzennych na tle wzajemnych uzależnień międzyregionalnych i wewnątrzregionalnych. Postanowienia te wyraźnie zarysowały konieczność rozwiązywania całości zagadnień objętych zakresem planu perspektywicznego integralnie związanych z prognozowaniem, zintensyfikowaniem studiów i badań stanowiących podstawy planowania regionalnego i lokalnego. Wyznaczone kryteria nadrzędne planu krajowego znalazły swe odniesienie w planowaniu regionalnym i miejscowym dla obszarów wiejskich i miejskich w całym kraju. 
 
Kolejne lata rodziły nowe modele i systemy planowania przy licznych kompromisach w nowym kształcie podziału terytorialnego z podziałem kompetencji między państwo i samorząd terytorialny. Wraz z ustawą o planowaniu  i zagospodarowaniu przestrzennym w styczniu 1995 roku administracji rządowej pozostawiono kształtowanie polityki przestrzennej państwa oraz koordynację programów realizacji celów publicznych o znaczeniu ponadlokalnym, pozostawiając samodzielność planistyczną gminom. 
 
Nowa ustawa z 2003 roku i jej kolejne zmiany dostosowały polski system planowania przestrzennego w „zachowaniu ładu przestrzennego” do zasadniczych reform politycznych, społecznych i gospodarczych zapoczątkowanych w ubiegłym stuleciu, a w szczególności do reformy ustrojowej z 1998 r. Przyjęty model planowania przestrzennego precyzyjniej określił relacje oraz kompetencje dla administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego.
 
Do czasu wejścia w życie reformy ustrojowej realizacja zadań z zakresu gospodarki przestrzennej województw należała do właściwości wojewody, a następnie po 1998 rokudo samorządu województwa. Zadania te realizowane były poprzez służby planistyczne Zarządu i Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego.
 
Obecnie kreowanie polityki przestrzennej odbywa się przy obligatoryjnym zachowaniu hierarchii planistycznej poczynając od najważniejszego dokumentu strategicznego na poziomie krajowym jakim jest Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do roku 2030, regionalnym (Strategia rozwoju województwa, Plan zagospodarowania przestrzennego województwa, zwany dalej pzpw), następnie lokalnym (studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego), decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Na poziomie regionalnym pzpw stanowi dla organów województwa akt kierownictwa wewnętrznego i obligatoryjnie odwołuje się bezpośrednio do ustaleń KPZK 2030 oraz Strategii Rozwoju i wzajemnych uzgodnień. 
 
W tym miejscu zaznaczyć należy, że od dziesięcioleci szczególe zadanie w kreowaniu polityki przestrzennej województwa zachodniopomorskiego przypada RBGPWZ. Biuro, w ramach statutowej działalności, uczestniczy w wykonywaniu zadań należących do kompetencji samorządu województwa i jego organów w sprawach gospodarki przestrzennej i rozwoju regionalnego. Do podstawowej działalności jednostki należy opracowywanie planu zagospodarowania przestrzennego województwa; prowadzenie jego monitoringu i dokonywanie okresowej oceny.